Samo usunięcie pliku, opróżnienie kosza ani szybkie formatowanie nie gwarantują trwałego skasowania danych. Na dysku HDD trzeba zastosować wielokrotne nadpisywanie, natomiast w przypadku SSD najlepszą metodą jest sprzętowa funkcja Secure Erase.
Dlaczego zwykłe usuwanie plików nie wystarcza?
System operacyjny zazwyczaj nie kasuje od razu zawartości sektorów. Usunięcie pliku zmienia informację w tablicy alokacji plików, dzięki czemu system przestaje go wyświetlać i uznaje zajmowane miejsce za dostępne. Sama treść może jednak nadal znajdować się na nośniku.
Podobnie działa szybkie formatowanie. Tworzy nową strukturę systemu plików, ale nie musi nadpisywać obszarów, w których zapisano wcześniejsze dane. Dopóki te miejsca nie zostaną wykorzystane przez nowe informacje, pliki mogą być możliwe do odzyskania za pomocą specjalistycznego oprogramowania.
HDD i SSD – którą metodę wybrać?
Rodzaj nośnika decyduje o sposobie bezpiecznego usuwania. HDD zapisuje dane magnetycznie na talerzach i pozwala skutecznie nadpisać zajmowane sektory. SSD korzysta z pamięci flash i kontrolera, który sam decyduje, gdzie fizycznie umieszcza dane.
| Typ dysku | Metoda usuwania | Dlaczego? |
|---|---|---|
| HDD | Wielokrotne nadpisywanie | Dane są zapisywane w sektorach, które można nadpisać nowymi wartościami. |
| SSD | Secure Erase | Operacja wykonywana przez kontroler obejmuje także bloki niewidoczne dla systemu. |
Nadpisywanie SSD z poziomu systemu może nie objąć bloków zapasowych, zużytych lub wcześniej oznaczonych jako nieaktywne. Może też powodować niepotrzebne cykle zapisu. Dlatego dla tego typu nośnika nie należy traktować zwykłej niszczarki plików jako podstawowej metody czyszczenia całego dysku.
Jak trwale usunąć dane z dysku HDD?
W przypadku talerzowego dysku HDD użyj narzędzia, które potrafi nadpisać wolne miejsce albo cały nośnik. Proces może potrwać długo, zwłaszcza przy dużej pojemności dysku.
Bezpieczne czyszczenie HDD przebiega następująco:
- Utwórz kopię plików, które chcesz zachować. Po rozpoczęciu operacji odzyskanie danych może być niemożliwe.
- Sprawdź w dokumentacji komputera lub systemu, czy nośnik jest rzeczywiście dyskiem HDD.
- Uruchom sprawdzone oprogramowanie do bezpiecznego kasowania danych, najlepiej pobrane z oficjalnej strony producenta lub zaufanego dostawcy zabezpieczeń.
- Wybierz czyszczenie całego dysku albo nadpisanie wolnego miejsca, zależnie od tego, czy przekazujesz dalej cały nośnik, czy tylko chcesz usunąć wcześniej skasowane pliki.
- Wybierz wielokrotne nadpisywanie, na przykład procedurę opisywaną w standardzie DoD 5220.22-M, i zaczekaj na zakończenie operacji.
Niektóre niszczarki plików działają z poziomu systemu, a inne uruchamiają się z nośnika startowego. To drugie rozwiązanie jest przydatne, gdy chcesz wyczyścić dysk systemowy, z którego aktualnie działa komputer. Nie pobieraj przypadkowych programów z nieznanych stron, ponieważ mogą zawierać złośliwe dodatki albo działać nieskutecznie.
Jak trwale usunąć dane z dysku SSD?
W przypadku SSD skorzystaj z funkcji Secure Erase. Polecenie wykonuje kontroler dysku i jego oprogramowanie wewnętrzne, a nie zwykła aplikacja zapisująca dane przez system operacyjny. Dzięki temu procedura może objąć także obszary, do których system nie ma bezpośredniego dostępu.
Postępuj według następujących kroków:
- Wykonaj kopię zapasową potrzebnych danych i odłącz inne nośniki, aby nie wybrać niewłaściwego dysku.
- Sprawdź model SSD oraz dokumentację producenta, szukając funkcji Secure Erase lub odpowiednika przeznaczonego do bezpiecznego wymazywania.
- Użyj oficjalnego narzędzia producenta, jeśli je udostępnia. W zależności od marki funkcja może znajdować się w aplikacji zarządzającej dyskiem.
- Jeśli producent nie oferuje odpowiedniego programu, użyj sprawdzonego narzędzia uruchamianego poza systemem, na przykład Parted Magic, po uprzednim potwierdzeniu zgodności z konkretnym nośnikiem.
- Uruchom Secure Erase i sprawdź po zakończeniu, czy dysk został wyzerowany oraz czy komputer nie zawiera już potrzebnych danych.
Nie próbuj zastępować tej procedury wielokrotnym nadpisywaniem SSD. Taka operacja może skrócić żywotność pamięci, a przez mechanizmy wyrównywania zużycia nie daje takiej kontroli nad wszystkimi fizycznymi blokami jak funkcja wykonywana przez kontroler.
Kiedy trzeba trwale wyczyścić nośnik?
Bezpieczne usuwanie danych jest potrzebne zawsze wtedy, gdy dysk może trafić do innej osoby. Dotyczy to zwłaszcza sprzedaży, serwisu i utylizacji sprzętu:
- Sprzedaż laptopa, komputera lub zewnętrznego dysku.
- Przekazanie urządzenia innemu pracownikowi albo członkowi rodziny.
- Oddanie sprzętu do serwisu, jeśli pozostaje w nim działający nośnik.
- Utylizacja komputera, pendrive’a, karty pamięci lub dysku przenośnego.
Na nośnikach firmowych mogą znajdować się dane klientów, pracowników, umowy i dokumenty objęte ochroną na gruncie RODO. Przy szczególnie poufnych informacjach albo uszkodzonym dysku, którego nie można wiarygodnie wymazać, bezpieczniejsza może być fizyczna utylizacja nośnika przez wyspecjalizowaną firmę.
Przed uruchomieniem dowolnego programu sprawdź jego pochodzenie, podpis cyfrowy i zgodność z modelem dysku. Błędna metoda może usunąć dane bezpowrotnie, a niepewne oprogramowanie może narazić komputer na malware. Najważniejsza zasada jest prosta – HDD nadpisuj, SSD czyść przez Secure Erase.
