nauka

Ig Noble 2014 rozdane

W nocy z czwartku na piątek szacowna kapituła przyznała nagrody Ig Nobla, czyli humorystyczny odpowiednik Nagrody Nobla. Uroczystość wręczenia nagród w dziesięciu dziedzinach odbyła się na Uniwersytecie Harvarda.

Nagrody Ig Nobla przyznawane są od 1991 roku przez czasopismo Annals of Improbable Research. Wręczane są za prace naukowe, które „najpierw śmieszą, a potem skłaniają do myślenia” oraz „za odkrycia, które nie mogą lub nie powinny być powtarzane”. Ideą, jaka przyświeca organizatorom akcji, jest popularyzacja nauki poprzez pokazanie tego, że praca naukowca nie zawsze musi być śmiertelnie poważna.

Wbrew powszechnej opinii, nagradzane prace często mają prawdziwą wartość naukową, a to, że są zabawne jest tylko ich dodatkowym walorem. Potwierdzeniem tej tezy jest to, że nagradzani naukowcy wcale nie wstydzą się przybyć na ceremonię wręczenia nagród przybyli przedstawicie praktycznie wszystkich nagrodzonych zespołów badawczych.

W tym roku nagrodę otrzymali:

W dziedzinie fizyki

Zespół japońskich naukowców, który w 2012 roku zmierzył współczynnik tarcia o podłogę nadepniętej skórki banana. Udowodnili oni w ten sposób, że człowiek musi poślizgnąć się na skórce od banana, ponieważ w tym przypadku współczynnik tarcia wynosi 0,07, czyli niewiele więcej, niż współczynnik tarcia nart o dobrze zmrożony śnieg. Dodatkowo Japończycy obliczyli, że na płaskiej powierzchni człowiek nie może uniknąć poślizgnięcia się, jeśli na skórkę nadepnie pod kątem większym niż 3,8 stopnia od pionu. A to jest nieuniknione, ponieważ podczas normalnego chodu kąt ten wynosi około 15 stopni.

W dziedzinie neurobiologii

Zespół naukowców z Chińskiej Akademii Nauk oraz z Uniwersytetu w Toronto, za pracę „Seeing Jesus in Toast: Neural and Behavioral Correlates of Face Pareidolia”, czyli za badania na temat tego, co dzieje się w mózgach osób doświadczających zjawiska pareidolii. Na przykładzie twarzy Jezusa dostrzeganej na spieczonym toście.

Pareidolia to powszechne zjawisko, które wynika z tego, że nasze mózgi starają się odnaleźć znane wzory w często całkowicie losowych szczegółach. To właśnie to zjawisko tłumaczy twarz na Marsie, Hana Solo na Merkurym, czy właśnie Jezusa na toście.

W dziedzinie psychologii

Nagrodę z psychologii otrzymało troje badaczy z Australii, Wielkiej Brytanii i USA, za badania, z których wynika, że ludzie chodzący spać bardzo późno (i którzy do późna też śpią), są statystycznie bardziej skłonni do zachowań antyspołecznych niż ci, którzy budzą się wczesnym rankiem. W testach osobowości częściej wybierali oni odpowiedzi, które zdradzają cechy charakteru określane czasem jako „ciemna triada” czyli narcyzm, makiawelizm i osobowość psychopatyczną.

W zakresie badań nad zdrowiem publicznym

Nagroda z tej dziedziny powędrowała do naukowców z Czech, USA oraz Indii, którzy alarmują, że posiadanie kota może być groźne dla ludzkiej psychiki. Z dwóch ważnych powodów. Po pierwsze udowodnili oni, że ludzie pogryzieni przez kota częściej zapadają na depresję (ewentualnie to koty lubią gryźć ludzi ze skłonnościami do depresji). Po drugie, koty zarażają ludzi jednokomórkowym pierwotniakiem Toxoplasma gondii. Badacze udowodnili, że pasożyt ten, którego nosicielem jest ponad połowa ludzkości, po utorowaniu sobie drogi do mózgu, zmienia nasze zachowania na bardziej ryzykanckie.

W dziedzinie biologii

Tegoroczna nagroda w dziedzinie biologii powędrowała do naukowców z Czech, Niemiec i Zambii, którzy zauważyli, że jeśli zostawić psa w spokoju, to podczas defekacji ustawi się zgodnie z kierunkiem pola magnetycznego Ziemi. Niestety na razie nie udało się wyjaśnić dlaczego tak się dzieje, ale odkrycie sugeruje, że zwierzęta dużo częściej posiadają biologiczny odpowiednik kompasu, niż wcześniej zakładano. Zwłaszcza, że ci sami badacze odkryli też, że krowy, sarny czy jelenie, podczas popasu, również ustawiają się na linii północ-południe.

Sztuka

Nagroda Ig Nobla przyznana została też w dziedzinie sztuki. Otrzymał ją zespół włoskich naukowców za odkrycie, że wrażenia estetyczne mogą działać jako środek przeciwbólowy. Podczas swoich eksperymentów pokazywali oni uczestnikom na zmianę reprodukcje znanych dzieł sztuki, między innymi dzieła Vincenta van Gogha czy Leonarda da Vinci, a chwilę później szkaradne bohomazy. Jednocześnie dłoń ochotnika była lekko przypiekana promieniem lasera. Okazało się, że  odczuwany przez ochotników ból był mniejszy kiedy patrzyli oni na obrazy, które im się podobały.

W dziedzinie ekonomii

Nagrodę z ekonomii odbierze włoski krajowy urząd statystyczny (ISTAT), choć równie dobrze mógłby odebrać ją GUS. Dlaczego? Ponieważ nagrodę przyznano za wliczenie przychodów z  prostytucji, handlu narkotykami i wszystkich innych przestępstw do PKB, czyli to, co zgodnie z nowymi wytycznymi Brukseli muszą zrobić wszystkie kraje Unii Europejskiej. Włosi po prostu zrealizowali to w pełni jako pierwsi. Jednocześnie była to jedyna przyznana w tym roku nagroda Ig Nobla, której nikt nie odebrał.

Z medycyny

W dziedzinie medycyny tegoroczną nagrodę otrzymali lekarze z Centrum Medycznego w Detroit, którzy zatrzymali długotrwałe krwawienie z nosa u dziewczynki cierpiącej na Trombastenię Glanzmanna przy pomocy peklowanej wieprzowiny. Podobno jest to metoda, którą dawno temu stosowali amerykańscy lekarze. Wygląda na to, że jednak pomaga w opanowaniu objawów niektórych chorób genetycznych.

W zakresie badań Arktyki

Nagrodę w tej dziedzinie otrzymał zespół naukowców z Norwegii i Niemiec, którzy badali w jaki sposób renifery reagują na pojawienie się człowieka. Kapituła doceniła zwłaszcza nowatorskie podejście do badań – jeden z naukowców przebrał się za niedźwiedzia i w takim stroju straszył renifery. Wszystko to po to, by dowiedzieć się czy reakcje reniferów różnią się w przypadku pojawienia się ludzi i ludzi przebranych za niedźwiedzie.

W dziedzinie odżywiania

Nagrodę w dziedzinie odżywiania zgarnęli hiszpańscy naukowcy, którzy ze stolców niemowląt wyodrębnili szczepy bakterii mlekowych, które świetnie nadają się do inicjowania procesów fermentacji, jakie stosowane są w przemysłowej produkcji wędlin, a przede wszystkim salami. Choć nie brzmi to zbyt smakowicie, nie powinno dziwić aż tak bardzo – właśnie dzięki bakteriom mlekowym, które stanowią jeden z pierwszych i najważniejszych rodzajów bakterii w przewodzie pokarmowym niemowląt (około 95 procent), mogą one przyswajać składniki mleka matki.


podobne treści